Wat is de NKPS

NKPS staat voor 'Netherlands Kinship Panel Study' en is een grootschalig onderzoek naar familiebanden in Nederland.
Er wordt nogal eens gedacht dat de familie terrein heeft verloren in de westerse samenleving en plaats heeft gemaakt voor andere sociale banden, zoals met vrienden, collega's en bij verenigingen. Sommigen zeggen dat families tegenwoordig als los zand aan elkaar hangen en wijzen als mogelijke oorzaken naar de veranderende arbeidsmarkt en de verzorgingsstaat. Het industriële tijdperk bracht met zich mee dat sociale en geografische mobiliteit voor individuen belangrijk werd, wat het onderhouden van familiebanden in de weg kan staan. De verzorgingsstaat maakte het mogelijk dat mensen die niet zelf in hun levensonderhoud konden voorzien, niet meer afhankelijk waren van hun familie.
Maar klopt deze visie wel? Zijn familiebanden tegenwoordig inderdaad weinig hecht?
In het NKPS onderzoek wordt onderzocht of dat het geval is.
Centrale vraagstelling is daarbij: "Hoe zit het met de aard en sterkte van familiebanden in Nederland?"
Het onderzoek hoopt antwoorden te geven op vragen als:

• Hoe belangrijk is familie eigenlijk nog?
  
• Kunnen we terugvallen op onze familie als dat nodig is, of juist niet?
• Zijn we vooral met ons eigen leven bezig ten koste van aandacht voor onze familieleden?

Het NKPS onderzoek is een samenwerkingsverband met de volgende instellingen:

• Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) (A.C. Liefbroer, E.M. Merz)
  
• Universiteit Utrecht (UU) (A.E. Komter, T.C.M. Knijn)
  
• Universiteit van Amsterdam (UvA) (C.H. Mulder)
  
• Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) (P.A. Dykstra)
• Universiteit van Tilburg (UvT) (M. Kalmijn)
  

Naast financiële bijdragen van deze instellingen, wordt het onderzoek bekostigd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
Daarnaast hebben ook vier ministeries, het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM), het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SWZ), het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en het Ministerie van Justitie, geld beschikbaar gesteld voor de analyse van de gegevens.

De eerste ronde
In de periode september 2002 tot en met januari 2004 zijn mondelinge vraaggesprekken gevoerd met 9.500 personen van 9.500 verschillende families in Nederland. Deze zogeheten 'hoofd-respondenten' hebben ook nog eens een schriftelijke vragenlijst ingevuld. De vragen gingen ondermeer over de omvang van de familie, hoe ver weg de leden van de familie wonen, hoe vaak men elkaar ziet en wat men voor elkaar doet en betekent. Daarnaast hebben nog eens zo'n 10.000 familieleden van deze hoofdrespondenten een schriftelijke vragenlijst ingevuld.
In juli 2004 zijn de geanonimiseerde gegevens beschikbaar gesteld aan alle geïnteresseerde onderzoekers in Nederland. In december 2004 is een speciale uitgave van het blad 'Demos' verschenen, gewijd aan de NKPS. Dit blad is ook aan alle respondenten gestuurd. Ook is een persbericht verschenen en hebben diverse media aandacht aan het onderzoek besteed.

De tweede ronde
In de periode september 2006 tot en met juni 2007 zijn mensen uit de eerste ronde, voor zover zij toestemming gaven, opnieuw ondervraagd. Nieuw in de tweede ronde is dat de gegevens niet alleen aan de hand van persoonlijke vraaggesprekken zijn verzameld. Ook bestond de mogelijkheid om het gesprek telefonisch te doen, of om de vragenlijst via het internet in te vullen. Bijna 7000 mensen hebben aan de tweede ronde meegedaan.

De derde ronde
De derde ronde van de NKPS heeft van Juni 2010 tot februari 2011 plaats gevonden. Ongeveer 4500 respondenten hebben weer meegedaan. Net zoals in ronde 2 konden respondenten kiezen om via een persoonlijk of een telefonisch interview mee te doen. Ook bestond er de mogelijkheid om de vragenlijst op internet in te vullen. Meer dan de helft van de respondenten heeft voor de web optie gekozen.